Ảnh | Zhihui
Chiều tà ngày 30 tháng 9, đèn trong sân vận động Nagai ở Osaka lần lượt sáng lên. Đội bóng đá nam U23 Trung Quốc đáng tiếc thua 1-2 trước ngưỡng bán kết.
Mở tỷ số trước, bị đối thủ gỡ hòa, rồi bị kết liễu trước khi hết giờ. Cả trận lên xuống, và sau tiếng còi cuối còn để lại một chuỗi câu hỏi sâu về thước đo phán quyết.
Nhưng khi tỷ số khóa lại, từ khán đài vọng xuống không phải lời trách và tiếng thở dài, mà là tiếng hô “tiếp tục chiến đấu”, sóng sau cao hơn sóng trước, nhịp rất đều.
Thất bại này rốt cuộc có hàm oan không? Trận tranh huy chương đồng ba ngày sau có đón được bước ngoặt không? Chúng ta lấy ba nhóm sự thật khách quan làm mốc, bóc từng lớp, mổ xẻ sâu.
Một, sự thật một: thước đo của trọng tài quả thực lệch nghiêm trọng
Tranh cãi phải được nhìn thẳng, vì màn cầm còi trận này thực sự khó thuyết phục.
Trọng tài chính là trọng tài người Tajikistan Sadullo Gulmurodi. Trọng tài video hỗ trợ (VAR) do đội Australia đảm nhiệm.
Theo quy định của Hội đồng Olympic châu Á, bóng đá nam Asian Games chỉ bật hệ thống VAR từ bán kết. Nhưng công cụ kỹ thuật lẽ ra phải nâng tính công bằng này trong trận gần như hữu danh vô thực.
Phút 18, sau khi Mao Vĩ Kiệt chuyền bóng chính xác, lập tức bị cầu thủ đối phương bay người xoạc ngã. Trọng tài chính không có bất kỳ phản ứng nào.
Phút 42, cầu thủ Hàn Quốc Bùi Tuấn Hạo trong lúc chạy không bóng liên tiếp hai lần dùng vai húc mạnh đồng đội bên mình, cuối cùng chỉ nhận một thẻ vàng.
Phút 77, Trương Ngọc Ninh đang đột tốc ở phần sân đối phương thì bị đối thủ phía sau móc ngã. Trọng tài chính vẫn chọn làm ngơ.
Đáng sốt ruột nhất là phút 90. Trương Ngọc Ninh trong vòng cấm dứt khoát sút mạnh. Bóng trúng cánh tay đang mở của hậu vệ Hàn Quốc rồi bật ra. Nhiều cầu thủ Trung Quốc lập tức vây lại khiếu nại lỗi bóng chạm tay.
Trọng tài chính liếc một cái rồi vẫy tay cho trận tiếp tục.
Sau trận, trước câu hỏi dồn của báo chí, Trương Ngọc Ninh chỉ bình tĩnh đáp: “Vì sao ông ấy không xem lại hình VAR?”
Huấn luyện viên trưởng Antonio bên đường biên xúc động, nhiều lần trao đổi về những phán quyết then chốt, cuối cùng vì thế nhận thẻ vàng cảnh cáo.
Nhìn lý trí toàn bộ số liệu trận: đội Trung Quốc hoàn thành 7 cú sút, trong đó 3 cú trúng đích, tỷ lệ kiểm soát bóng lên tới 55%. Các chỉ số công thủ đều không ở thế dưới.
Tuy nhiên, một trận cân sức, thứ chí mạng nhất không phải kém tài, mà là người cầm thước tự lệch khỏi đường chuẩn.
Nhiều lần bỏ sót mang tính quyết định giống như liên tục tạo áp lực bên mép vực, đẩy đội Trung Quốc vào thế bị động sâu hơn.
Tuy vậy, nếu đổ toàn bộ thất bại cho trọng tài thì vừa mỏng, vừa không phải đường đúng.
Trên thảm cỏ vốn có đồng thuận: khi trọng tài thường xuyên thành tâm điểm, thường có nghĩa hai bên chưa dùng thực lực để áp đảo hoàn toàn đối thủ.
Đội thực sự có sức thống trị xưa nay lấy bàn thắng làm câu trả lời, dùng hành động đáp lại mỗi lần xử sai.
Bài học này, các cầu thủ trẻ vẫn cần tiếp tục mài trong thực chiến, không ngừng lĩnh hội.
Hai, sự thật hai: đội này đã đá trận có độ cứng lớn nhất trong 28 năm
Tạm gác tranh cãi phán quyết, trước hết hãy nhìn chất lượng thật mà đội này thể hiện.
Ở môn bóng đá nam kỳ Asian Games này, đội Trung Quốc bị xếp vào “bảng tử thần” được công nhận, cùng bảng có các đội mạnh truyền thống như Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Cuối cùng đội nộp thành tích 1 thắng 2 hòa, với ngôi đầu bảng bứt phá mạnh. Kết quả này trước trận gần như không ai dám nghĩ tới.
Ở tứ kết, đội Trung Quốc còn thắng sạch Thái Lan 3-0, hai đầu công thủ thể hiện kỷ luật chiến thuật rõ và khả năng cho sản lượng ổn định.
Từ đó, đội Trung Quốc sau 28 năm lại tiến vào tứ kết bóng đá nam Asian Games.
Lần trước đạt thành tích này phải lần ngược tới Asian Games Bangkok 1998.
Nhìn lại bán kết trận này, đội Trung Quốc ngay từ đầu đã thể hiện ý chí đối kháng cực mạnh và sức thực thi chiến thuật.
Phút 23, Mao Vĩ Kiệt chuyền thẳng bổng chính xác như lưỡi dao mổ, xé toàn bộ hàng thủ Hàn Quốc. Vương Ngọc Đống khống chế bằng ngực rồi bình tĩnh đẩy bóng, bóng vào lưới.
1-0! Sân Nagai sôi lên trong chốc lát. Cổ động viên Trung Quốc giơ tay hô, sóng âm dội thẳng lên mái vòm.
Vương Ngọc Đống mới 19 tuổi, bằng bàn này hoàn thành lần phá lưới đầu tiên của mình ở kỳ Asian Games này.
Bàn thắng này có ý nghĩa phi thường: đây là lần đầu đội tuyển bóng đá nam Trung Quốc trên sân Asian Games đẩy nhà đương kim vô địch vào thế bị dẫn, nâng mạnh sĩ khí và niềm tin cả đội.
Đáng tiếc lợi thế không giữ được lâu. Phút 33, trong tình huống phạt góc của đội Hàn Quốc, Lý Anh Tuấn đánh đầu ở điểm sau, bóng trúng mặt trong cột dọc rồi vào lưới.
1-1! Tỷ số về điểm xuất phát, hai bên lại cùng một vạch.
Sang hiệp hai, đội Trung Quốc chủ động nâng cường độ áp đặt đội hình, có lúc tạo thế vây đánh.
Phút 66, bất ngờ ập tới. Mao Vĩ Kiệt sau pha tranh chấp quyết liệt trong phòng ngự đau đớn ngã xuống, nước mắt trào ra, cuối cùng được cáng rời sân.
Khoảnh khắc đồng đội bị khiêng đi, mỗi gương mặt trên ghế dự bị đều viết đầy nặng nề và không cam.
Lần rời sân vì chấn thương này trở thành bước ngoặt then chốt của cả trận.
Phút 82, Nghiêm Trí Tinh của đội Hàn Quốc sau khi đột phá chuyền chéo tinh tế. Bùi Tuấn Hạo ở điểm sau dễ dàng bật lên đánh đầu phá lưới.
1-2! Đội Trung Quốc lại bị dẫn, mà thời gian còn lại chưa đầy mười phút.
Giai đoạn cuối, đội Trung Quốc đưa trung phong cao Bái Hợp Lạp Mộc vào sân, dâng toàn tuyến tấn công mạnh, nhưng tới cùng không gõ được cửa khung thành đối thủ.
Thất bại đương nhiên khiến người tiếc nuối, nhưng không thể phủ nhận trận này đầy nội dung và chất lượng.
Đối mặt đội Hàn Quốc có nhiều cầu thủ đang thi đấu ở các giải châu Âu, đội Trung Quốc không chỉ kiểm soát bóng 55%, còn hoàn thành 7 cú sút. Những con số cứng này tuyệt không phải ngẫu nhiên hay may mắn có thể chống đỡ.
Vương Ngọc Đống sau trận thẳng thắn: “Khoảng cách của chúng tôi với các đội hàng đầu châu Á đang thu hẹp. Thể chất về cơ bản ngang nhau, ở tầng kỹ chiến thuật chúng tôi cũng hạn chế hiệu quả lối chơi của đối phương.”
Anh còn đặc biệt nhắc số 7 Hàn Quốc Nghiêm Trí Tinh: “Anh ấy đá ở Championship, nhịp chân nhanh, quyết định hợp lý, xử lý bóng cực kỳ bình tĩnh. Đó đều là chỗ tôi phải học trọng điểm.”
Một thiếu niên 19 tuổi, sau thất bại không đổ lỗi, không than phiền, ngược lại tập trung nhìn lại ưu thế của đối thủ. Sự tỉnh táo và khiêm nhường ấy chính là nền mà bóng đá Trung Quốc đang rất cần.
Ba, sự thật ba: trận tranh đồng ba ngày sau thực chất là cửa sổ chiến lược hiếm có
Thua Hàn Quốc không có nghĩa hành trình Asian Games kỳ này khép lại.
Theo lịch chính thức, 14 giờ chiều ngày 3 tháng 10 theo giờ Bắc Kinh, đội Trung Quốc sẽ gặp Uzbekistan ở trận tranh huy chương đồng.
Vì sao nói đây là thời cơ tuyệt? Trước hết phải nhìn trận tiêu hao mà đối thủ vừa trải qua.
Đúng ngày đội Trung Quốc ra sân, một bán kết khác diễn ra cùng lúc. Uzbekistan và chủ nhà Nhật Bản vật lộn trọn 120 phút, 1-1 không phân thắng bại.
Cuối cùng qua loạt luân lưu khắc nghiệt, Nhật Bản thắng sát nút 4-3 để đi tiếp, Uzbekistan đáng tiếc dừng bước.
Xét kỹ chênh lệch thời gian: Uzbekistan đá nhiều hơn đội Trung Quốc 30 phút hiệp phụ, lại trải qua cuộc giằng co tâm lý luân lưu cường độ cao.
Ba ngày sau lại khoác áo ra sân, ai dự trữ thể lực dồi dào hơn, ai nhịp hồi phục thong thả hơn, câu trả lời đã rõ.
Nhìn tiếp thực lực trên giấy, đội hình U23 của Uzbekistan kỳ này quả là đội mạnh: vòng bảng thắng cả ba trận, ghi 9 bàn chỉ thủng 1; tứ kết còn quét Saudi Arabia 3-0, thể hiện hỏa lực mạnh và hiệu suất tổ chức.
Nhưng đổi góc nhìn, họ vừa thua một trận tiêu hao tới hạn. Độ lệch tâm thế và độ khó dựng lại vượt xa sự hao tổn thể lực đơn thuần.
Một đội vừa lỡ suất chung kết, phải chỉnh trạng thái và nhóm lại ý chí trong đúng 72 giờ, bản thân đã là thách thức lớn.
Nhìn lại đội Trung Quốc, tuy thua nhà đương kim vô địch, nhưng gánh tâm lý ngược lại được thả. Thắng thì thêm đẹp, thua cũng không tiếc. Tư thế ra trận nhẹ như vậy thường có sức sát thương lớn nhất.
Đừng quên, lần trước đội tuyển bóng đá nam Trung Quốc giành huy chương ở Asian Games còn là huy chương bạc Asian Games Hiroshima 1994.
32 năm trôi qua, một huy chương đồng, với nhóm trẻ tuổi trung bình chỉ hơn hai mươi này, đã là bước đột phá lịch sử trong tầm tay.
Huấn luyện viên trưởng Antonio sau trận nói rõ: “Chúng tôi vẫn sẽ dốc toàn lực tranh huy chương. Huy chương đồng sẽ là dấu chấm trọn vẹn nhất của giải này.”
Nhiệm vụ cấp bách nhất lúc này là hồi phục thể lực một cách khoa học, giữ vững niềm tin, ngẩng đầu ưỡn ngực, chuẩn bị trận cuối như một trận quyết định cuối cùng.
Những lời ấy có sức nặng. Tiếp theo, hãy xem các chàng trai có biến quyết tâm thành hiện thực hay không.
Bốn, quý hơn huy chương đồng là bốn chữ “thua cho đàng hoàng”
Nói tới đây, tôi muốn bước ra khỏi bản thân thắng thua, nói một chút về thứ sâu hơn.
Những năm này, bóng đá Trung Quốc đã chịu bao nhiêu chất vấn? Thua bị chửi, thắng cũng bị bới, cứ như đá thế nào cũng khó thoát lời khắt khe.
Nhưng bán kết này khiến tôi nhìn lại một khí chất đã lâu không thấy: đàng hoàng.
Thế nào là đàng hoàng? Đàng hoàng là khi Mao Vĩ Kiệt trọng thương rời sân, cả đội không ai lơi, vẫn tranh từng tấc đất, chiến tới tiếng còi cuối.
Đàng hoàng là sau khi Vương Ngọc Đống ghi bàn đối mặt, không ăn mừng khoa trương, mà lập tức quay người nhập đội hình phòng ngự.
Đàng hoàng là khi tiếng còi cuối buông, toàn bộ cầu thủ xếp hàng chạy một vòng sân, hướng về khán đài cúi sâu; còn cổ động viên đáp lại bằng tiếng hô “tiếp tục chiến đấu” đều tăm tắp.
Những hình ảnh không lời ấy thật hơn, lay động hơn bất kỳ huy chương kim loại nào, và cũng đáng được ghi nhớ hơn.
Chúng ta quen dùng kết quả đo thành bại: thắng là anh hùng, thua là tội nhân.
Nhưng sức hút của bóng đá đúng là nó không chỉ liên quan tới tỷ số.
Một trận dốc hết tất cả mà không thắng, đôi khi hơn một chiến thắng đến nhờ may, có thể đúc lại xương sống tinh thần của một đội.
Asian Games Bangkok 1998, đội dừng ở tứ kết năm ấy sau này lớn thành lực lượng nòng cốt chống đỡ bóng đá Trung Quốc hơn mười năm.
Nhóm trẻ hôm nay đang đi trên cùng con đường trưởng thành ấy.
Trận tranh đồng ba ngày sau, thắng thì đáng mừng, thua cũng thản nhiên.
Thứ thực sự đáng quý là nhóm thanh niên khoảng hai mươi tuổi này đã học cách, dưới sự chú ý của vạn người và áp lực lớn, thẳng sống lưng, đứng vững chân, đá cho hết trận.
Còn vấn đề thước đo trọng tài, hãy lật trang ở đây.
Bóng đá Trung Quốc không thể chi phối thước trong tay người khác, nhưng có thể ngày đêm mài lưỡi dao của chính mình.
Đợi tới một ngày, cầu thủ của chúng ta mạnh tới mức trọng tài muốn thiên vị đối thủ cũng không có chỗ đặt tay, mọi tranh cãi sẽ tự lùi thành nốt nền.
14 giờ chiều ngày 3 tháng 10, sân vận động Nagai ở Osaka, trận tranh huy chương đồng sắp khai màn.
Nhóm trẻ dám chiến, dám gánh, dám nhận trách nhiệm này đáng để chúng ta thêm một lần, dốc toàn lực hô cổ vũ cho họ.